K2 – najwyższy szczyt Karakorum, gdzie się znajduje?

Planujesz wyprawę w najwyższe góry świata i zastanawiasz się, gdzie dokładnie leży K2. To dobry moment, aby uporządkować informacje o tym szczycie. Z tego tekstu poznasz położenie K2, drogi dotarcia pod górę oraz najważniejsze fakty z jej historii.

Gdzie leży K2?

K2, znane także jako Czogori lub w chińskiej transkrypcji Qiáogēlǐ Fēng, wznosi się na około 8611 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem Karakorum. To drugi co do wysokości szczyt Ziemi po Mount Evereście, ale znacznie bardziej surowy i izolowany. Góra dominuje nad otaczającymi lodowcami, wyrastając ponad ich powierzchnię o ponad 3 kilometry, co tworzy niezwykle strome ściany zbudowane głównie z gnejsów i granitów.

Szczyt leży na granicy Pakistanu i Chin, w rejonie, gdzie krzyżują się jedne z najbardziej skomplikowanych linii granicznych na świecie. Od strony pakistańskiej znajduje się w regionie Gilgit-Baltistan, administracyjnie zarządzanym przez Pakistan. Od strony północnej masyw wznosi się nad chińskim regionem Sinkiang, a jego chińska nazwa nawiązuje do lokalnego określenia lodowca Qogir.

Położenie geograficzne

W XIX wieku brytyjski kartograf T.G. Montgomerie z Indyjskiego Urzędu Mierniczego nadał szczytowi robocze oznaczenie K2. Litera „K” pochodziła od pasma Karakorum, a numer „2” oznaczał drugą górę na liście 35 szczytów, które mierzył z zachodu na wschód. Maszerbrum otrzymał wtedy oznaczenie K1. Zespół mierniczy starał się stosować lokalne nazwy, ale w przypadku K2 nie istniało jedno rozpowszechnione określenie używane w okolicznych wioskach.

Góra nie była widoczna ani z osad po północnej, ani po południowej stronie pasma. Dopiero z rejonu lodowca Baltoro można było zobaczyć majestatyczną piramidę K2, jednak lokalna ludność rzadko docierała tak daleko. To odosobnienie sprawiło, że techniczne oznaczenie „K2” zostało ostatecznie przyjęte jako oficjalna nazwa szczytu w literaturze geograficznej i alpinistycznej.

Spory graniczne

Położenie K2 w sercu spornego regionu Kaszmiru sprawia, że wokół góry narosły liczne napięcia polityczne. Formalnie od południa i zachodu masyw należy do Pakistanu, który administruje obszarem Gilgit-Baltistan. Od północy znajduje się granica z Chinami, a linia podziału przebiega w pobliżu grani i lodowców otaczających górę.

Indie uważają cały Kaszmir, w tym rejon lodowca Baltoro, za część własnego terytorium, co prowadzi do sporów o to, kto jest „prawdziwym” administratorem rejonu K2. Z punktu widzenia turysty czy himalaisty dojazd i formalności organizacyjne odbywają się jednak przez Pakistan, ponieważ główne drogi podejścia na K2 zaczynają się od strony pakistańskiej.

Jak dotrzeć pod K2?

Dostanie się pod południową ścianę K2 to osobna wyprawa, która nawet bez ataku szczytowego wymaga czasu, kondycji i sprawnej logistyki. Większość ekspedycji i trekkingów wysokogórskich rozpoczyna podróż w pakistańskich miastach z międzynarodowymi lotniskami, skąd rusza się w stronę Karakorum drogą lądową lub lokalnymi lotami.

Droga do bazy pod K2 prowadzi przez kilka charakterystycznych etapów: lot do Pakistanu, przejazd do górskich miasteczek jak Skardu lub Gilgit, dojazd do wioski Askole, a następnie wielodniowy marsz przez lodowiec Baltoro aż do miejsca zwanego Concordia. Stamtąd jest już tylko około 10 kilometrów do podnóża południowej ściany góry.

Dojazd do Pakistanu

Najbliższe K2 międzynarodowe porty lotnicze to Port lotniczy Islamabad oraz Port lotniczy Gandhara w Peszawarze. Do tych miast przylatują himalaiści i turyści z Europy, Ameryki czy innych części Azji, aby dalej przesiąść się w lokalne samoloty lub samochody terenowe. Islamabad jest najczęściej wybieranym punktem startowym ze względu na częstotliwość połączeń.

Z Islamabadu ekspedycje kierują się w stronę Skardu lub Gilgit. Część ekip wybiera samolot, który w sprzyjającej pogodzie pozwala szybko znaleźć się w sercu Karakorum. Inni jadą słynną Karakoram Highway, co zajmuje więcej czasu, ale pozwala stopniowo przyzwyczaić organizm do wysokości i zobaczyć spektakularne doliny północnego Pakistanu.

Trekking do bazy

Ostatnią osadą dostępną dla samochodów jest wioska Askole leżąca na wysokości około 3050 m n.p.m. Stąd wyruszają karawany tragarzy, przewodników i członków wyprawy. Pierwsze dni marszu prowadzą jeszcze po skalistych ścieżkach, ale szybko zaczyna się lodowiec Baltoro, jeden z najbardziej znanych na świecie szlaków trekkingowych.

Po około tygodniu marszu grupa dociera do Concordii na wysokości około 4600 m. To miejsce, gdzie łączą się lodowce Baltoro, Godwin-Austen i Górny Baltoro. Z Concordii rozpościera się widok na cztery ośmiotysięczniki, a sama piramida K2 dominuje nad krajobrazem. Od tego punktu baza główna pod południową ścianą leży w odległości około 10 kilometrów, co oznacza jeszcze jeden lub dwa dni marszu po lodzie i gruzie skalnym.

Podróż do bazy K2 można streścić w kilku głównych etapach logistycznych, które różnią się charakterem trasy i wysokością:

Dlaczego K2 jest tak niebezpieczne?

W środowisku wspinaczy K2 uchodzi za najbardziej wymagający ośmiotysięcznik. Techniczne trudności znajdują się bardzo wysoko, często na wysokości około 8000 metrów, gdzie organizm pracuje już na granicy możliwości. Do tego dochodzi wyjątkowo surowa pogoda, bo K2 jest najbardziej na północ wysuniętym ośmiotysięcznikiem, co sprzyja silnym wiatrom i długotrwałym załamaniom pogody.

Kolejnym problemem są ogromne ściany opadające z wierzchołka. W każdą stronę szczyt otaczają ponad 3-kilometrowe urwiska, co oznacza długie odcinki wspinaczki w trudnym, eksponowanym terenie. Popularna droga przez Żebro Abruzzi zawiera dwie szczególnie wymagające partie: Komin House’a i Czarną Piramidę, a wyżej słynny żleb Bottleneck, nad którym wiszą niebezpieczne seraki.

Z powodu dużej liczby wypadków śmiertelnych K2 bywa nazywane „Górą Mordercą”, a wskaźnik śmiertelności przez wiele lat należał do najwyższych wśród ośmiotysięczników.

Tragedie z sezonów 1986, 1995 i 2008 pokazują, jak szybko sytuacja na górze może zmienić się w kryzys. W 1986 roku w katastrofach na K2 zginęło łącznie 13 osób. W 1995 burza śnieżna zabiła siedmiu himalaistów, a w 2008 oderwanie się seraka nad żlebem Bottleneck doprowadziło do lawiny i zerwania lin poręczowych, co pochłonęło życie jedenastu wspinaczy z kilku krajów.

Na niebezpieczeństwo składa się kilka powtarzających się czynników, z którymi musi zmierzyć się każda wyprawa na tę górę:

• strome, długie ściany sięgające ponad 3 kilometrów różnicy wysokości,
• techniczne odcinki wysoko w strefie śmierci, jak Czarna Piramida czy żleb Bottleneck,
• niestabilne seraki i zagrożenie lawinami na kluczowych fragmentach drogi,
• silne wiatry i nagłe załamania pogody typowe dla północnego położenia K2.

Najważniejsze fakty o zdobywaniu K2?

Pierwsze poważne próby wejścia na K2 sięgają początku XX wieku. W 1909 roku włoska wyprawa pod kierownictwem Luigi Amedeo di Savoia, księcia Abruzzów, dotarła do wysokości około 6000 m n.p.m. Wyprawa ta nie zdobyła szczytu, ale wytyczyła linię, która później stała się podstawą drogi przez Żebro Abruzzi. To właśnie tę drogę dziś uznaje się za najpopularniejszą trasę na wierzchołek.

31 lipca 1954 roku włoska ekspedycja dowodzona przez Ardito Desio dokonała pierwszego wejścia na K2. Achille Compagnoni i Lino Lacedelli weszli na szczyt od strony południowo-wschodniej właśnie Żebrem Abruzzi, korzystając ze wspomagania tlenem. W czasie tej wyprawy w obozie na wysokości około 5900 metrów zmarł na ostre zapalenie oskrzeli Mario Puchoz, co przypomniało, że nawet w niższych partiach góra może być śmiertelnie groźna.

Najważniejsze wyprawy historyczne

W kolejnych dekadach na K2 działały ekspedycje z wielu krajów, często organizowane w stylu oblężniczym z udziałem licznych ekip tragarzy wysokościowych. Mimo postępów sprzętowych góra długo opierała się próbom wejścia zimą. Aż do 16 stycznia 2021 roku K2 pozostawało ostatnim niezdobytym zimą ośmiotysięcznikiem, co budziło ogromne zainteresowanie środowiska himalaistycznego.

Latem 2014 roku trójkątne relacje łączące geografów i alpinistów nabrały nowego wymiaru. Zorganizowano wtedy pakistańsko-włoską wyprawę, której celem było dokładne pomierzenie wysokości szczytu przy pomocy nawigacji satelitarnej. Uzyskano wynik 8609,02 m, nieco niższy od wartości podawanej tradycyjnie w encyklopediach, lecz wciąż utrzymujący K2 na pozycji drugiej góry świata.

Rekordy i przełomowe osiągnięcia

W historii K2 zapisało się wiele osobistych rekordów i dramatycznych sezonów. W 1986 roku Wanda Rutkiewicz jako pierwsza kobieta stanęła na wierzchołku, dokładnie 23 czerwca o godzinie 10:15 czasu lokalnego. Ten sam sezon przeszedł jednak do historii jako jeden z najtragiczniejszych, ponieważ zginęło wtedy łącznie 13 osób, w tym polskie himalistki Halina Krüger-Syrokomska i Dobrosława Miodowicz-Wolf.

W 2014 roku padł z kolei rekord liczby wejść w jednym dniu – 26 lipca na szczyt weszło 32 wspinaczy, podczas gdy poprzedni wynik z 2012 roku wynosił 28 osób w dniu 31 lipca. 22 lipca 2018 roku Andrzej Bargiel jako pierwszy człowiek w historii zjechał z K2 na nartach, co wymagało perfekcyjnego przygotowania i odwagi na stromych, lodowych zboczach góry.

16 stycznia 2021 roku grupa dziesięciu nepalskich himalaistów dokonała pierwszego zimowego wejścia na K2, a Nirmal Purja wszedł na szczyt bez wspomagania tlenem.

W skład zespołu weszli m.in. Mingma Gyalje Sherpa, Nirmal Purja, Mingma David Sherpa, Gelje Sherpa, Sona Sherpa, Mingma Tenzi Sherpa oraz inni doświadczeni Nepalczycy. Wspólne wejście i wspólny śpiew hymnów przed samym wierzchołkiem stały się symbolem nowego rozdziału w historii himalaizmu zimowego.

Polacy na K2?

Dla polskich himalaistów K2 od lat jest jednym z najważniejszych celów w Karakorum. Polacy wnieśli ogromny wkład w historię eksploracji tej góry, wytyczając nowe linie, podejmując śmiałe próby zimowe i zdobywając uznanie za styl działania w trudnych warunkach. Jednocześnie polska obecność na K2 wiąże się z wieloma tragediami i dramatycznymi wycofami tuż spod wierzchołka.

Polskie wyprawy pojawiły się na zboczach K2 w latach 70. i 80. XX wieku. Ich ambicją było nie tylko powtórzenie klasycznych dróg, lecz także otwieranie nowych linii na mało uczęszczanych ścianach. Z czasem do gry weszły również wyprawy zimowe, z których część zyskała status legendy w środowisku górskim.

Pierwsze próby Polaków

W 1976 roku ekspedycja pod kierownictwem Janusza Kurczaba podjęła ambitną próbę wejścia na K2 północno-wschodnią granią. Zespół nie korzystał z pomocy tragarzy wysokościowych, co na tej wysokości stanowiło duże wyzwanie. Dwójka wspinaczy, Eugeniusz Chrobak i Wojciech Wróż, zdołała dotrzeć zaledwie około 200 metrów poniżej wierzchołka, lecz musiała się wycofać.

W 1982 roku odbyły się dwie kolejne polskie wyprawy. Jedna działała północno-zachodnią granią pod kierownictwem ponownie Janusza Kurczaba, druga była pierwszą polską wyprawą kobiecą, którą prowadziła Wanda Rutkiewicz. Te ekspedycje, choć nie zakończyły się pełnym powodzeniem, przygotowały grunt pod późniejsze sukcesy i zwiększyły doświadczenie Polaków w Karakorum.

Nowe drogi Polaków

Punktem zwrotnym było wejście Wandy Rutkiewicz 23 czerwca 1986 roku, które stało się jednocześnie pierwszym polskim wejściem na K2. Z czasem Polacy wytyczyli lub współtworzyli cztery z dziewięciu dróg prowadzących na szczyt, w tym dwie uważane za jedne z najtrudniejszych. Jedną z nich jest Magiczna Linia, poprowadzona przez Wojciecha Wróża, Przemysława Piaseckiego i Petra Božika.

Podczas zejścia Magiczną Linią zginął Wojciech Wróż, co jeszcze mocniej podkreśliło ryzyko związane z wytyczaniem nowych dróg na tej górze. Magiczna Linia doczekała się tylko jednego powtórzenia, którego w 2004 roku dokonał Jordi Corominas. Podczas tej wyprawy zmarł jednak Manel de la Matta. Jeszcze bardziej legendarną pozycję zyskała Polska Droga autorstwa Jerzego Kukuczki i Tadeusza Piotrowskiego na południowej ścianie K2, której do dziś nikt nie powtórzył.

Zimowe wyprawy i tragedie

W zimie 2002/2003 po północnej stronie K2 działała Polska Wyprawa Zimowa Netia K2 kierowana przez Krzysztofa Wielickiego. W jej skład weszli także alpiniści z Gruzji, Kazachstanu i Uzbekistanu. Bazę główną na lodowcu Qogir założono 29 grudnia 2002 roku, a w ciągu dwóch miesięcy rozwieszono kilka kilometrów lin poręczowych i założono cztery obozy. Najwyższy, na około 7650 metrów, rozbili Marcin Kaczkan, Piotr Morawski i Denis Urubko.

Atak szczytowy uniemożliwiła choroba wysokościowa Marcina Kaczkana po noclegu w obozie czwartym, co pokazało, jak mały margines błędu dopuszcza organizm wspinacza na tej wysokości. W historii K2 zapisał się również Piotr Pustelnik, który otrzymał Nagrodę Fair Play Polskiego Komitetu Olimpijskiego za rezygnację z ataku szczytowego, by ratować włoskiego himalaistę Marco Bianchiego cierpiącego na chorobę wysokościową podczas zejścia.

Na K2 zginęły m.in. Halina Krüger-Syrokomska i Dobrosława Miodowicz-Wolf, a sezon 1986 do dziś uchodzi za jeden z najtragiczniejszych w dziejach zdobywania tej góry.

13 sierpnia 1995 roku burza śnieżna spowodowała śmierć siedmiu wspinaczy, w tym Alison Hargreaves i Bruce’a Granta. W 2008 roku oderwanie się potężnego seraka nad żlebem Bottleneck wywołało lawinę i zerwanie lin poręczowych, co odebrało życie jedenastu himalaistom z Korei, Nepalu, Pakistanu, Serbii, Irlandii, Norwegii i Francji. Statystyki pokazują, że K2 pozostaje jednym z najbardziej niebezpiecznych miejsc na Ziemi dla ludzi szukających granic własnych możliwości.