Jaka kurtka zimowa w góry? Praktyczny poradnik wyboru

Planujesz zimowy wyjazd w góry i zastanawiasz się, jaką kurtkę zabrać, żeby nie zmarznąć ani nie przemoknąć. Wybór na wieszakach i w sklepach internetowych bywa przytłaczający. Z tego poradnika dowiesz się, jaka kurtka zimowa w góry sprawdzi się przy mrozie, śniegu i silnym wietrze.

Jakie warunki czekają zimą w górach?

Styczeń w Tatrach, luty w Karkonoszach, marcowy wypad w Beskidy – zima w górach rządzi się własnymi prawami. Temperatura przy gruncie może spaść dużo poniżej zera, a kilka minut postoju na wietrze wystarczy, by poczuć nieprzyjemne wychłodzenie. Do tego dochodzi śnieg, często mokry i ciężki, oraz lód zalegający na ścieżkach i skałach.

Na podejściu ciało mocno się nagrzewa i poci, a na grani lub przy dłuższym odpoczynku ten sam pot błyskawicznie wychładza. Dlatego dobra kurtka w góry zimą musi łączyć trzy cechy: izolować od chłodu, osłaniać przed wiatrem i opadami oraz odprowadzać nadmiar wilgoci. Jedna cecha bez pozostałych szybko zemści się dyskomfortem, a w skrajnych sytuacjach może oznaczać realne zagrożenie wychłodzeniem organizmu.

Zimowa kurtka górska powinna jednocześnie grzać, blokować wiatr i śnieg oraz pozwalać uciec parze wodnej powstającej podczas wysiłku.

Nie ma modelu idealnego na wszystkie scenariusze. Innej ochrony potrzebujesz podczas stromego podejścia w słoneczny, suchy mróz, a innej przy długim postoju w zawiei śnieżnej. Właśnie dlatego tak ważne jest zrozumienie różnic między rodzajami kurtek i dobranie ich do Twojej aktywności.

Jaki typ kurtki zimowej w góry wybrać?

Półki sklepów outdoorowych uginają się od modeli opisanych hasłami: hardshell, softshell, kurtka puchowa, syntetyczna ocieplina. Na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie, ale ich zadania są inne. Dopiero połączenie dwóch lub nawet trzech typów daje naprawdę wygodny zestaw na zimowe warunki.

Hardshell

Kurtka typu hardshell to zewnętrzna, ochronna skorupa z membraną. Jej główne zadanie to blokowanie wiatru, śniegu i deszczu przy zachowaniu pewnej przepuszczalności pary wodnej. Klasycznym przykładem jest kurtka z membraną Gore-Tex, ale podobnie działa DryVent, Texapore czy AdvancedSkin Dry zaprojektowany przez inne marki.

Membrana ma mikropory mniejsze od kropel wody, ale większe od cząsteczek pary. Dzięki temu kurtka przeciwdeszczowa w góry nie przepuszcza opadów, a jednocześnie pozwala odprowadzać część wilgoci na zewnątrz. W zimie hardshell często nosisz jako wierzchnią warstwę na cienką ocieplinę, np. lekki polar czy cienką kurtkę syntetyczną. Taka kombinacja chroni przed śnieżycą, mokrym śniegiem i wiatrem wiejącym na grani.

Warto spojrzeć na parametr wodoodporność. Wartość wodoodporność 10000 mm słupa wody oznacza, że materiał poradzi sobie z intensywnymi opadami. Przy długim przebywaniu w mokrym śniegu czy marznącym deszczu lepiej sprawdzą się modele o wyższej wartości, choć trzeba się liczyć z tym, że rosnąca wodoodporność może ograniczać oddychalność.

Softshell zimowy

Softshell wygląda na mniej „pancerny”, ale na zimowych podejściach bywa Twoim najlepszym sprzymierzeńcem. Tego typu kurtka górska zwykle ma elastyczną, wiatroszczelną warstwę zewnętrzną i miękki od wewnątrz materiał przypominający cienki polar. Taki zestaw dobrze oddycha i bardzo przyjemnie układa się na ciele, co docenisz podczas długiego podejścia na szczyt.

Klasyczny softshell ma wykończenie DWR, które spowalnia wchłanianie wody, ale nie zastępuje pełnej membrany. W suchy mróz albo przy lekkim prószącym śniegu to w zupełności wystarczy. W czasie ulewy lub długiego kontaktu z mokrym śniegiem lepiej mieć w plecaku cienki hardshell i w razie potrzeby założyć go na softshell. Dostępne są też softshelle z membraną wiatroszczelną, a nawet częściowo wodoodporną, ale w zamian oddychają słabiej, co w zimowym wysiłku szybko poczujesz.

Kurtka puchowa

Kiedy temperatura spada mocno poniżej zera, a Ty stoisz na asekuracji, robisz przerwę na jedzenie lub czekasz na resztę grupy, nic nie otuli tak jak dobra kurtka puchowa. Wypełnienie z puchu gęsiego lub kaczego tworzy gęstą sieć „poduszek powietrznych”, które zatrzymują ciepło wytworzone przez organizm. Ten sam mechanizm od lat sprawdza się w śpiworach ekspedycyjnych.

Przy wyborze puchówki warto spojrzeć na sprężystość wyrażaną w jednostce cuin. Kurtka o sprężystości 700–800 cuin zapewnia bardzo dobry stosunek masy do izolacji, a modele powyżej 800 cuin są już bardzo ciepłe i dobrze kompresują się w mały worek. Istotny jest także stosunek puchu do pierza – wartości 90/10 lub lepsze świadczą o wysokiej jakości wypełnienia. Coraz więcej producentów używa puchu z certyfikatem RDS, co oznacza kontrolowane i bardziej etyczne pochodzenie surowca.

Słaby punkt puchu to wilgoć. Po zamoczeniu traci sprężystość i przestaje izolować, a wysuszenie wymaga czasu i staranności. Dlatego typowa kurtka puchowa jest warstwą „postojową” – zakładasz ją na podejście rzadko, raczej wyjmujesz z plecaka na postoje i biwaki, często na już założony hardshell.

Kurtka z ociepliną syntetyczną

Kurtka z wypełnieniem syntetycznym, często nazywanym „sztucznym puchem”, to zimowy koń roboczy wielu turystów. Włókna poliestrowe ułożone są tak, by naśladować strukturę naturalnego puchu, ale dużo lepiej znoszą wilgoć. Nawet po częściowym przemoczeniu kurtka z ociepliną syntetyczną nadal grzeje i szybko schnie.

Za ten komfort płacisz nieco wyższą masą i większą objętością po spakowaniu w porównaniu z bardzo dobrą puchówką. Za to w mokrym śniegu, przy częstym ocieraniu się o gałęzie czy skały i przy intensywnym wysiłku syntetyk bywa rozsądniejszym wyborem. Wielu narciarzy skiturowych i osób chodzących zimą w niższe góry na co dzień wybiera właśnie takie kurtki, często z wierzchnią warstwą membranową lub dobrze zabezpieczoną tkaniną.

Na jakie parametry kurtki zimowej zwrócić uwagę?

Metki pełne są liczb, skrótów i specjalistycznych nazw. W zimowej kurtce górskiej na pierwszy plan wysuwają się trzy grupy parametrów: wodoodporność i oddychalność, rodzaj ociepliny oraz krój i detale, które zadecydują o tym, czy w ogóle będzie Ci się wygodnie poruszać.

Wodoodporność i oddychalność

Wodoodporność mierzona jest w milimetrach słupa wody. Dla zimowych zastosowań bezpieczną wartością jest wodoodporność 10000 mm lub więcej, szczególnie jeśli często trafiasz na mokry śnieg i odwilż. W suchym, kontynentalnym mrozie możesz postawić na nieco niższe wartości, zyskując zwykle lepszą oddychalność.

Oddychalność opisuje się jako ilość gramów pary wodnej, którą materiał może przepuścić przez 1 m² w ciągu 24 godzin. Ten parametr bywa oznaczany skrótem MVTR i może przyjmować np. wartości 10000–20000 g/m²/24 h. Im wyższa liczba, tym łatwiej pot wydostaje się na zewnątrz. Badania różnych producentów odbywają się jednak w innych warunkach, więc lepiej traktować te wartości jako orientacyjne i zestawiać je z opiniami użytkowników oraz własnym doświadczeniem.

Przy bardzo intensywnym wysiłku żadna membrana nie „nadąży” z odprowadzeniem całego potu. Dlatego tak ważna jest dobrze dobrana warstwa bazowa z bielizny termicznej.

Zimowa kurtka przeciwdeszczowa w góry nie musi być najgrubsza i najcięższa. Często lepiej działa lżejszy hardshell noszony na cienką warstwę ociepliny, który w razie ocieplenia schowasz do plecaka zamiast męczyć się w przegrzewającym „pancerzu”.

Ocieplina i sprężystość puchu

W puchówkach dwa parametry mówią o jakości najbardziej: wspomniana sprężystość i proporcja puchu do pierza. Dobre kurtki zimowe w góry oferują zwykle sprężystość co najmniej 650 cuin, a przy poważniejszych mrozach warto szukać wartości wyższych. Dużo mówi też sam fason – model do miasta częściej będzie krótszy, z mniejszą ilością wypełnienia i mniej dopracowanymi mankietami czy kapturem.

W przypadku syntetyków producenci używają własnych nazw włókien. Warto zwrócić uwagę na gramaturę ociepliny, podawaną w g/m². Kurtka z ociepliną o gramaturze 80–100 g/m² sprawdzi się na intensywny ruch w umiarkowanym mrozie, a wartości 120 g/m² i więcej celują raczej w chłodniejsze, mniej dynamiczne aktywności. Dobrym kompromisem bywa konstrukcja hybrydowa, gdzie w newralgicznych miejscach masz grubszą ocieplinę, a na plecach lub pod pachami – cieńszą, by zyskać lepszą oddychalność.

Krój i detale

Parametry na metce nie wystarczą, jeśli kurtka źle leży. Zimowa kurtka górska powinna mieć nieco obszerniejszy krój niż letnia, tak aby pod spód zmieściła się warstwa pośrednia, np. grubszy polar czy cienka puchówka. Rękawy nie mogą się podciągać przy unoszeniu rąk, a dół kurtki powinien zasłaniać biodra, szczególnie podczas jazdy na nartach lub siadania na śniegu.

Warto spojrzeć na kaptur – dobrze jeśli jest regulowany i mieści kask wspinaczkowy lub narciarski. Wysoka garda osłoni szyję i dolną część twarzy przed wiatrem. Przydatne są też: regulowane mankiety, ściągacze na dole, wentylacja pod pachami, wewnętrzna kieszeń na telefon czy rękawiczki oraz podwójny zamek, który ułatwia pracę z uprzężą wspinaczkową.

Jak dobrać kurtkę zimową do aktywności w górach?

Czy wystarczy jedna gruba kurtka na wszystko? Teoretycznie tak, ale w praktyce dużo wygodniej działa system warstwowy. Inaczej ubierzesz się na spacer po zaśnieżonych dolinach, inaczej na całodniowe wejście na Rysy, a jeszcze inaczej na skitury w Bieszczadach.

Turystyka piesza

Podstawą jest wygodna bielizna termiczna z syntetyku lub wełny merino oraz warstwa pośrednia, najczęściej polar lub cienka kurtka syntetyczna. Na to zakładasz hardshell lub softshell w zależności od prognozy pogody. Przy mroźnym, suchym dniu i spokojnym tempie dobrze sprawdzi się ocieplana kurtka zimowa w góry z membraną lub grubszym materiałem zewnętrznym.

Przy bardziej wymagających trasach wielu turystów stosuje zestaw: lekki softshell na podejścia i cieplejsza kurtka puchowa lub syntetyczna na postoje. Hardshell w plecaku jest wtedy „polisą ubezpieczeniową” na wypadek śnieżycy. Taki podział zadań zwiększa komfort, bo każda warstwa realizuje swoje konkretne zadanie zamiast próbować zastąpić wszystkie inne.

W codziennej turystyce przydają się gotowe zestawy warstw, do których możesz się odwołać w zależności od dnia i planu wycieczki:

• lekka bielizna termiczna + polar + hardshell na łagodne szlaki w Beskidach przy temperaturach okołozerowych,
• cieplejsza bielizna + softshell + cienka puchówka w plecaku na chłodniejsze, suche dni,
• bielizna + cienka syntetyczna kurtka z kapturem + hardshell na bardziej wymagające, długie trasy,
• grubsza bielizna + polar + ocieplana kurtka membranowa na wolniejsze wycieczki z częstymi postojami.

Narciarstwo i skituring

Na nartach zjazdowych i skiturach sytuacja zmienia się bardzo szybko. Na podejściu jest gorąco, na zjeździe potrafi mocno przewiać. Z tego powodu wielu narciarzy wybiera połączenie lekkiego, oddychającego softshella na podejście oraz cieplejszej kurtki z ociepliną syntetyczną lub puchową na postoje i same zjazdy.

Dobra zimowa kurtka narciarska powinna mieć fartuch śnieżny, kilka pojemnych kieszeni oraz solidny kaptur. W skituringu sprawdzi się lżejsza, bardziej pakowna konstrukcja, bo podczas podejścia często będziesz ją zdejmować i wkładać z powrotem. Tutaj szczególnie korzystasz z zalet syntetyków, które znoszą powtarzalne przemaczanie i suszenie lepiej niż naturalny puch.

W tego typu aktywności porządek w systemie warstw ma ogromne znaczenie, dlatego warto mieć w głowie dwa lub trzy sprawdzone zestawy na różne scenariusze i dobierać je do długości trasy oraz przewidywanej pogody:

1. krótka tura przy lekkim mrozie – cienka bielizna, softshell, cienka syntetyczna kamizelka w plecaku,
2. długa wyprawa z możliwą śnieżycą – bielizna, lekki polar, hardshell, ciepła kurtka puchowa w kompresyjnym worku,
3. narciarstwo zjazdowe przy zmiennej pogodzie – bielizna, grubsza syntetyczna kurtka z membraną, cienki softshell w plecaku na przerwy w słońcu.
4. intensywny trening biegówkowy – cienka bielizna, bardzo lekka kurtka syntetyczna lub softshell bez dodatkowej ciężkiej warstwy.

Jak dbać o kurtkę zimową w góry?

Nawet najlepsza kurtka górska straci swoje właściwości, jeśli będziesz z nią obchodzić się byle jak. Modele z membraną trzeba prać w specjalnych środkach, które nie zatykają mikroporów. Zwykły proszek zostawia na materiale osad pogarszający oddychalność i zdolność do odpychania wody. Co jakiś czas warto też odnowić powłokę DWR za pomocą impregnatu w płynie lub w sprayu.

Puchówki wymagają delikatnego prania i porządnego suszenia. Puch powinien wyschnąć w pełni, inaczej zbije się w grudki i straci część sprężystości. Najlepiej suszyć kurtkę rozłożoną na płasko i co jakiś czas ją roztrzepywać, a jeśli masz suszarkę bębnową, możesz użyć niskiej temperatury i kilku piłeczek, które rozbiją zbity puch. Po sezonie lepiej przechowywać kurtkę puchową luzem w dużym worku niż ściśniętą w małym pokrowcu.

Syntetyczne ociepliny są mniej wymagające – znoszą częstsze pranie i szybciej schną. Z kolei hardshelle i softshelle nie lubią ostrych detergentów ani mocnego wykręcania. Prosty nawyk sprawdzania metki z zaleceniami producenta przed praniem wydłuża życie każdej kurtki zimowej w góry o kolejne sezony, a to przekłada się na Twoje bezpieczeństwo i komfort na szlaku w środku zimy.