Co to jest softshell? Właściwości, zastosowanie, zalety

Nie wiesz, co to jest softshell i kiedy się przydaje najbardziej? Z tego artykułu dowiesz się, jak działa ten materiał, jakie ma właściwości oraz jak mądrze wybrać i pielęgnować odzież softshellową. Dzięki temu łatwiej dobierzesz kurtkę lub spodnie do swoich planów w górach i na co dzień.

Co to jest softshell?

Softshell to grupa tkanin, które powstały jako przeciwieństwo klasycznego „hard shella”. Zamiast sztywnej, szeleszczącej kurtki z membraną dostajesz miękką, elastyczną warstwę zewnętrzną, która dobrze chroni przed wiatrem i zapewnia bardzo dobrą oddychalność. Pierwsze softshelle opracowała firma Schoeller Textil AG w latach 70., łącząc w jednym materiale cechy polaru i kurtki membranowej.

Budowa materiału softshell

Typowa tkanina softshell składa się z dwóch lub trzech zintegrowanych warstw. Zewnętrzna część jest gęsto tkana, odporna na podmuchy wiatru i lekkie opady. Od środka znajduje się miękka strona, często przypominająca polar, która zapewnia podstawowe ocieplenie i miły kontakt ze skórą. W wielu modelach pomiędzy nimi pojawia się cienka membrana wiatroszczelna, na przykład Windstopper, Windbarrier czy Tres-tex.

Na wierzchu większości kurtek i spodni softshellowych stosuje się także impregnację DWR, czyli trwałą powłokę hydrofobową. Krople deszczu przez pewien czas spływają po powierzchni materiału, zamiast wsiąkać w włókna. Nie jest to pełna wodoodporność jak w Gore‑Tex, ale w mżawce lub krótkim deszczu taka ochrona okazuje się wystarczająca.

Softshell a hardshell i polar

W klasycznym systemie ubioru warstwowego mamy bieliznę termoaktywną, warstwę ocieplającą (np. polar) oraz zewnętrzny hardshell, który chroni przed deszczem i śniegiem. Softshell powstał jako kompromis. Jedna warstwa ma częściowo zastąpić polar i kurtkę membranową, zapewniając wiatroszczelność, umiarkowane ocieplenie i wysoką oddychalność.

W porównaniu z polarem softshell lepiej radzi sobie z wiatrem i lekką wilgocią. W zestawieniu z klasyczną kurtką membranową zwykle przegrywa pod względem wodoodporności, za to wyraźnie wygrywa oddychalnością i komfortem podczas ruchu. Nic dziwnego, że softshellowe kurtki i spodnie stały się standardem w trekkingu, narciarstwie biegowym, skiturach czy jeździe na rowerze.

Jakie właściwości ma softshell?

Softshell łączy kilka cech, które w outdoorze są bardzo pożądane. To materiał wytrzymały mechanicznie, elastyczny, przyjemny w dotyku i dobrze pracujący razem z ciałem podczas wysiłku. Wiele osób opisuje kurtkę softshellową jako „drugi polar, który nie boi się wiatru”.

Wiatroszczelność i ochrona przed chłodem

Silny wiatr potrafi wychłodzić organizm znacznie szybciej niż sam mróz. Gęsty splot włókien i ewentualna membrana sprawiają, że softshell ogranicza przewiewanie niemal do zera, szczególnie w rejonie klatki piersiowej i pleców. Dzięki temu nawet przy kilku stopniach powyżej zera możesz poruszać się w jednej warstwie zewnętrznej bez uczucia przenikliwego chłodu.

Wiele kurtek i spodni softshellowych ma od środka delikatne ocieplenie w postaci drapanego polaru. Taka konstrukcja zastępuje cienką warstwę docieplającą i dobrze sprawdza się przy niskiej lub średniej intensywności wysiłku, na przykład podczas spacerów zimą czy spokojnego trekkingu jesienią.

Oddychalność i komfort podczas wysiłku

Podczas podejścia w górach, biegu czy jazdy na rowerze organizm produkuje dużo ciepła i wilgoci. W kurtce membranowej para wodna często zaczyna się kumulować pod materiałem. Softshell jest pod tym względem znacznie „żywszy” i znacznie lepiej przepuszcza parę wodną na zewnątrz.

Dla wielu użytkowników to właśnie oddychalność softshellu jest jego największą zaletą. Materiał sprawia, że rzadziej musisz zatrzymywać się, by zdejmować lub zakładać kolejne warstwy. W modelach przeznaczonych do intensywnych aktywności często stosuje się także wywietrzniki pod pachami lub na udach, które pozwalają błyskawicznie zrzucić nadmiar ciepła.

Wodoodporność i impregnacja DWR

Softshell z założenia nie ma być stuprocentowo nieprzemakalny. Materiał dobrze radzi sobie z mżawką, mgłą i krótkim deszczem. Podczas długotrwałej ulewy albo jazdy na nartach w mokrym śniegu potrzebna jest już klasyczna kurtka przeciwdeszczowa. Tu leży główna różnica między softshellem a hardshellem.

O ochronę przed pierwszym kontaktem z wodą dba nałożona fabrycznie impregnacja DWR. Z czasem, po wielu praniach i intensywnym użytkowaniu, powłoka słabnie. Wtedy krople przestają „perełkować”, a materiał zaczyna wchłaniać wodę mimo zachowanej membrany. W takiej sytuacji warto użyć specjalnego impregnatu do softshelli w płynie lub sprayu, który przywróci właściwości hydrofobowe tkaniny.

Softshell najlepiej sprawdza się w warunkach wietrznych i umiarkowanie wilgotnych, gdy bardziej zależy ci na oddychalności i komforcie ruchu niż na absolutnej wodoodporności.

Kiedy warto założyć softshell?

Softshell jest bardzo uniwersalny. Ten sam model możesz wykorzystać podczas spaceru po lesie, lekkiego biegu w chłodny wieczór i wycieczki w Tatry przy dodatniej temperaturze. Warunek jest jeden. Pogoda nie może zamienić się w długą ulewę, z którą poradzi sobie jedynie hardshell.

Softshell w górach i na trekkingu

Wiosną, jesienią i w łagodną zimę softshell w górach to często najlepszy wybór. Na podejściu zwykle zakładasz na bieliznę termiczną samą kurtkę softshellową. Podczas odpoczynku wyjmujesz z plecaka lekką kurtkę puchową lub z Primaloftu i narzucasz ją na softshell. Taki zestaw bardzo dobrze radzi sobie ze zmiennymi warunkami na szlaku.

Softshellowe spodnie są szczególnie cenione na długie wędrówki. Wiatroodporna tkanina na udach i pośladkach, a czasem membranowe wstawki na kolanach sprawiają, że możesz usiąść na wilgotnej skale albo śniegu bez ryzyka mocnego wychłodzenia nóg. To rozwiązanie chętnie wybierają osoby chodzące na skitury i nartach biegowych.

Softshell do biegania i na rower

Przy sportach dynamicznych liczy się pełna swoboda ruchu i jak najlepsze odprowadzanie potu. Cienka kurtka softshell bez membrany, o niskiej gramaturze, świetnie nadaje się do biegania jesienią i zimą, zwłaszcza przy silnym wietrze. Elastyczny materiał pracuje razem z ciałem, nie łopocze i nie ogranicza kroków.

Rowerzyści doceniają z kolei wydłużony tył kurtki softshellowej, dopasowany krój rękawów i wysoki kołnierz. Taka konstrukcja osłania nerki i szyję przed przewianiem. Gdy rano jest chłodno, a po południu robi się cieplej, nie musisz co chwilę zatrzymywać się na zmianę warstw, bo softshell dobrze znosi wahania temperatury przy stałym ruchu.

Jak wybrać kurtkę lub spodnie softshell?

Najważniejszym kryterium wyboru softshellu jest planowana aktywność. Inne parametry przydadzą się na spokojne spacery, inne w skialpinizmie czy przy codziennych dojazdach rowerem do pracy. Warto też uwzględnić, jak łatwo marzniesz oraz czy częściej działasz w suchym, czy wilgotnym klimacie.

Softshell z membraną czy bez?

Softshell z membraną najlepiej sprawdza się w chłodniejszych, bardziej wilgotnych warunkach i przy niższej intensywności wysiłku. Taka kurtka ma wyższą odporność na wodę oraz pełną wiatroszczelność, dlatego dobrze radzi sobie podczas rekreacyjnego narciarstwa, zimowych spacerów czy żeglowania. Za te cechy zwykle płaci się nieco wyższą ceną i odrobinę gorszą oddychalnością.

Softshell bez membrany to wybór dla osób, które dużo się ruszają i potrzebują jak najlepszego odprowadzania potu. Sprawdzi się na biegówkach, w szybkim trekkingu, podczas biegania czy jazdy na rowerze. Gęsty splot tkaniny i tak daje zaskakująco dobrą ochronę przed wiatrem, a brak membrany otwiera drogę dla pary wodnej powstającej przy skórze.

Gramatura i grubość materiału

Gramatura informuje, jak „mięsisty” jest materiał softshellowy. Modele cienkie przypominają grubszą koszulkę techniczną i są świetne na wiosnę, lato w górach oraz intensywne treningi. Szybko odprowadzają wilgoć i nie przegrzewają organizmu.

Softshelle o wyższej gramaturze mają zwykle od środka grubszą warstwę polaru. Taka kurtka sprawdzi się w chłodniejsze miesiące lub u osób, które łatwo marzną. Warto jednak pamiętać, że przy mocnym wysiłku gruby materiał może być zbyt ciepły i wówczas lepiej zadziała lżejsza warstwa z dodatkowym dociepleniem zakładanym tylko na postoje.

Krój, kaptur i kieszenie

Krój softshellu powinien być dopasowany, ale nie krępujący ruchów. Elastyczny materiał dobrze przylega do ciała, co wzmacnia ochronę przed wiatrem. Zbyt obszerna kurtka będzie łapała podmuchy powietrza i może szybciej wychładzać. Jednocześnie musisz mieć miejsce na cienką warstwę docieplającą pod spodem.

Kaptur przydaje się szczególnie wtedy, gdy softshell pełni rolę zewnętrznej kurtki. Chroni głowę przed wychładzającym wiatrem i mżawką. Modele przeznaczone pod kask wspinaczkowy lub narciarski mają powiększony, regulowany kaptur. Jeśli softshell ma być głównie drugą warstwą pod hardshellem, część osób wybiera wersję bez kaptura, bo drugi kaptur w kurtce zewnętrznej w zupełności wystarcza.

Przy wyborze warto zwrócić uwagę na rozmieszczenie kieszeni. Boczne kieszenie umieszczone wyżej pozwolą wygodnie używać ich nawet z zapiętym pasem biodrowym plecaka czy uprzężą wspinaczkową. Dla wielu osób przydatna jest także kieszeń napoleońska na piersi, w której zmieści się telefon lub mała mapa.

Softshell w systemie warstwowym

Softshell może pełnić rolę drugiej lub trzeciej warstwy, w zależności od konstrukcji. Cienka, bezmembranowa kurtka bez kaptura świetnie sprawdzi się jako warstwa pośrednia pod hardshellem. Z kolei gruby, membranowy softshell z kapturem z powodzeniem zastąpi klasyczną kurtkę zewnętrzną w chłodne, lecz względnie suche dni.

Pod softshell zawsze warto zakładać bieliznę termoaktywną lub koszulkę techniczną. Bawełna zatrzymuje wilgoć i może prowadzić do szybkiego wychłodzenia, gdy wiatr przewieje mokrą warstwę przy skórze. Pod spodnie softshellowe dobrze sprawdzają się cienkie kalesony z syntetyku lub z wełny merino.

Jak dbać o odzież softshell?

Softshell damski, męski czy dziecięcy wymaga trochę innego traktowania niż zwykła bluza bawełniana. Niewłaściwe pranie lub suszenie potrafi zniszczyć membranę i powłokę DWR, przez co kurtka szybciej przemaka i gorzej oddycha. Prawidłowa pielęgnacja wyraźnie wydłuża życie materiału.

Pranie softshellu krok po kroku

Softshell najlepiej prać rzadziej, ale dokładnie. Drobne zabrudzenia możesz usunąć wilgotną gąbką lub miękką szczotką. Gdy cała kurtka wymaga odświeżenia, warto trzymać się kilku prostych zasad:

• użyj detergentu przeznaczonego do odzieży technicznej lub delikatnego środka do prania,
• przed włożeniem do pralki zapnij wszystkie zamki i zatrzaski oraz wywróć odzież na lewą stronę,
• ustaw program dla tkanin delikatnych w temperaturze około 30 stopni i z niskimi obrotami wirowania,
• nie stosuj płynów do płukania, które niszczą powłokę DWR i mogą „zakleić” membranę.

Po wypraniu najlepiej wysuszyć softshell na wieszaku w temperaturze pokojowej. Kontakt z gorącym grzejnikiem może osłabić klejenia i powłoki. Wiele osób korzysta z preparatów marek Nikwax, Grangers czy Storm, które są projektowane właśnie z myślą o softshellach i kurtkach membranowych.

Impregnacja i przywracanie hydrofobowości

Jeśli zauważysz, że materiał przestał odpychać wodę, a zamiast kropelek pojawiają się mokre plamy, to sygnał, że czas na odświeżenie impregnacji. Do wyboru są impregnaty do prania oraz spraye nakładane na czysty, lekko wilgotny materiał. Pierwsze działają na całą odzież równomiernie, drugie pozwalają wzmocnić wybrane strefy, np. ramiona i barki.

W wielu przypadkach lekkie podgrzanie (np. suszenie w niskiej temperaturze według zaleceń producenta) pomaga „otworzyć” cząsteczki impregnatu i wzmocnić jego działanie. Zawsze warto sprawdzić informacje na metce, bo nie każdy softshell zniesie kontakt z wyższą temperaturą tak samo dobrze. Dzięki temu twoja ulubiona kurtka softshellowa dłużej zachowa ochronę przed wiatrem i mżawką, którą cenisz na szlaku i podczas codziennych wyjść.